Dijital Hayat’ta “Kişisel verilerin korunması kanunu” konuşuldu

TBMM Bilişim ve internet araştırma komisyonu başkanı Prof. Dr. Necder Ünüvar Dijital Hayat Programında Bilal Eren'in konuğu oldu.

22 Nisan 2016

kisisel-verilerin-korunmasi-kanunu

Her cuma TRT Radyo-1 de Teknoloji ve İnternet’in hayatımıza etkilerinin konuşulduğu, Bilal Eren’in sunumunu yaptığı Dijital Hayat programının bu hafta ki konuğu TBMM Bilişim ve internet araştırma komisyonu başkanı Prof. Dr. Necder Ünüvar  oldu.

Bilal Eren: Kişisel veri nedir?

Necdet Ünüvar: Hakkında yanıltıcı bilgi olan bir yasa, bu konuyu ele aldığınız için size teşekkür ederim. Muhalefet mecliste fişleme yasası diye de gündem oluşturdu. Esasında tam tersi bu yasa fişlemeyi önleyen güvence yasası. Kişisel verileri güvence altına alıyor. Bireylerin kimliklerini belirli hale getirmeye yarayan her türlü bilgi. Adımız, soyadımız, TC kimlik numaramız, faks numaramız, parmak izimiz, sağlık bilgiler, elektronik posta adresi, pasaport numarası, vergi numarası, öz geçmişimiz, videolarımız, fotoğraflarımız, adli sicil kaydımız, okul notlarımız bunların hepsi kişisel verilerimizdir. Bütün bunlar adeta bizlerin fiziksel, sosyal, kültürel, ekonomik ve diğer tüm bilgilerimizi kapsayan bilgilerdir. İşte bu yasa bu bilgilerimizi güvence altına alıyor. Bu bilgilerin ulu orta kullanılmasını engelleyen bunu düzenleyen, kurumsal kimliğe kavuşturan bir yasadır.
Bu neredeyse 1980 lerden beri Türkiye’nin gündeminde olan bir konu. Avrupa konseyi 1981 de kişisel verilerin korunmasıyla ilgili otomatik işleme tabi tutulmasını sağlamış ve imzaya açmış. Ülkemizde bunu çok kısa bir süre içinde imzalamış.

Bilal Eren: Bu aslında internet yokken konuşulmaya başlanmış değil mi?

Necdet Ünüvar: Daha sonra Avrupa birliği üye ülkeler için veri trafiğiyle ilgili bir direktifi gündeme almış. Avrupa birliğinin müktesebatındaki dört fasıl kişisel verilerin korunmasıyla ilgili. 2010 yılında yapılan anayasa değişikliğinde kişisel verilere ait özelliklerin güvence altına alınmasını bir kanun çıkartmayla emrediyor. O emir 2016 yılında resmi gazetede yayımlandı. Yabancılarla yapılan yatırımlarda da bu kanunun olması gerekiyordu. İhtiyaç duydukları veri aktarımında bu güvenceyi istiyorlardı. Yine güvenlik birimleri arasında ki yazışmalarda da gerekiyordu.

Bilal Eren: Sokaktaki vatandaş için bu kanun ne getiriyor?

Necdet Ünüvar: Bu düzenleme sizin bilgilerinizin ulu orta işlenmesini kullanmasını, aktarmasını, devralmasını ve sınıflandırmasını engelliyor. Diyelim ki bir kargo firmasından hizmet alıyorsunuz. Bu firma sizin adınızı soyadınızı verilerinizi alıyor. B aldığı verilerden sadece ilgili olanını belirli bir süre için elinde tutabiliyor. Bilgilerinizi sizin ve alıcınızın dışında üçüncü bir kişiye ulaştıramıyor. Bunun paylaşıldığını anladıktan sonra o kurum başvurup kimlerle paylaşıldığını kimin paylaştığını öğrenme imkanı veriyor. O bilgileri alan her kurum onları korumak zorunda ve bildirmek durumunda.

Bilal Eren: Bu bilgi alma işleminin nasıl gerçekleştiğini veya üçüncü kişilerin bu bilgileri alıp almadığını bilmeyebiliriz. Bunu nasıl anlayacağız? Bununla alakalı mekanizma olacak mı?

Necdet Ünüvar: Bu konuyla ilgili kişisel bilgilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen veri kayıt sisteminin kurulması ve yönetilmesinden sorumlu gerçek veya tüzel kişiler veri sorumlusu olarak tanımlanıyor. Bu sorumlu verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önlemek, hukuka aykırı erişilmesini önlemek ve kişisel verilerin muhafazasını sağlamak durumunda. Diyelim ki bunu yapmadı suçların karşılığı kanunlarda idari ve para cezasına tabidir. Bizde o veri sorumlusuyla muhatap olacağız.

Bilal Eren: Bununla alakalı bir farkındalık var mı?

Necdet Ünüvar: Biz ona aydınlatma yükümlülüğü diyoruz. Diyelim ki siz onu fark ettiniz. O zaman veri sorumlusuna başvurduğunuz zaman o sorumlu başvurunuzu en geç otuz gün içerisinde sonuçlandıracak. Sizden herhangi bir ücret talep etmeyecek ve o verilerinizle ilgili hususu ortaya koyacak.

Bilal Eren: Bu kayıtların silinmesini kişisel verilerimizi alan kurumdan isteyebilir miyiz?

Necdet Ünüvar: Bu kanuna göre bu verilerin işlemesini gerektiren sebepler ortadan kalktığı zaman kişisel verileri ilgili kişinin talebi üzerine silineceği yok edileceği veya anonim hale getirileceği hükmü altına alınmış. Bu kanun o hükmü de beraberinde getiriyor.

Bilal Eren: birde kişisel verileri koruma kurumundan bahsediliyor. Bu kurum kuruldu mu? Görev alanları nelerdir?

Necdet Ünüvar: bu kurum kurulacak. Kanun bunu hükme bağlıyor. Başbakanlıkla ilişkili kamu tüzel kişiliği halinde olacak. Kurumun yapısı görüşmelerde değişti. Dokuz üyeden oluşuyor ve bazı özellikler aranıyor. En az dört yıllık fakülte mezunu ve siyasi partiye üye olmama şartı gibi şartları var.

Bilal Eren: Bu kanunun kişisel verilerin korunmasıyla ilgili bazı istisnai duruları var mı?

Necdet Ünüvar: özgürlük güvenlik dengesi her zaman göz önünde tutulması gereken bir dengedir. Şüphesiz özgürlükleri kısıtlamayacağız ama güvenliği de en üst seviyede tutacağız. İstisnalar elbette var. Mesela kişisel verilerin milli savunmayı milli güvenliği, kamu güvenliğini, düzenini sağlamaya yönelik kanunla görevle yetki verilmiş kamu kurum ve kuruluşları tarafından yönetilen önleyici, koruyucu faaliyet kapsamındaki verilerin işlenmesi. Bunlar toplumun güvenliğiyle alakalı konular. Tüm dünya bunlarla alakalı istisnai hükümler getiriyor. Bu kanunda bu sayılan hususlarla ilgili istisnai durumlar getiriyor. Ama tabi ki bu bilgiler kişilerin hak ve hukuklarını koruyacakları şekilde kullanılacaktır.

 

trtradyo1
Bizi Takip Edin

Bu habere yorum yap