Sosyal Medyanın Tarihine Genel Bakış-1

Sosyal medyanın oluşum sürecinde şüphesiz internetin payı yadsınamaz derecede büyüktür.

20 Eylül 2014

Sosyal medyanın oluşum sürecinde şüphesiz internetin payı yadsınamaz derecede büyüktür. Şayet internet gibi etkin bir küresel ağ olmasaydı bireyleri bir araya getiren ve karşılıklı iletişime imkân veren sosyal paylaşım ağlarının kurulması neredeyse imkânsız olacaktı. İnternetin değişim sürecini başlatan Web 2.0 teknolojisinin sosyal paylaşım ağlarına da etkisi büyüktür. Çünkü Web 2.0 aracılığıyla internet daha bireysel bir hal almış ve etkileşim öğesi açık bir şekilde kendisini hissettirmiştir. Sosyal medyanın mimarını Web 2.0 teknolojisi olarak nitelendirmek mümkündür. Web 2.0 ile birlikte internet, kullanıcı sayısını arttırmış ve üretilen fikirler hızlı bir şekilde yayılarak adeta elektronik bir güç haline gelmiştir.

SOSYAL MEDYANIN TEMELLERİ

Sosyal medyanın temelini Web 2.0 oluştursa da 1979 yılında Duke Üniversitesi’nden Tom Truscott ve Jim Ellis’in kurduğu “Usenet”i sosyal medya adına atılmış önemli bir adım olarak nitelendirmek mümkündür. Usenet, “user’s network” tamlamasının kısaltılmış hali olarak karşımıza çıkmaktadır. Birden fazla internet kullanıcısını bir araya getirmeye yarayan Usenet, kullanıcılar arası genel mesaj gönderimlerine izin veren bir tartışma platformudur. Ayrıca Usenet aracılığıyla kullanıcıların kendilerine özgü profil oluşturmaları günümüzdeki sosyal paylaşım ağlarının yapısını andırmaktadır. Bilindiği üzere sosyal paylaşım ağları kullanıcı temelli olmakla birlikte kişisel profil oluşturmaya izin veren bir yapıya sahiptir. Usenet’in ardından tartışma panoları, sohbet ağları kurulmuş ve kullanıcılar giderek etkileşimli hale gelen bu çevrimiçi servislere yoğun ilgi göstermeye başlamıştır.

SİX DEGREES İLE GELEN DEĞİŞİM

Sosyal medyanın yoğun ilgi görmesi ve kitlesel bir hal almasında sosyal paylaşım ağlarının rolü çok büyüktür. Sosyal paylaşım ağları kullanıcı temelli gelişim gösterdiği için internetin farklı boyutlar kazanmasını sağlamış ve yeni bir ticari sektörün temelini oluşturmuştur. Yeni ekonomi anlayışının oluşmasında sosyal paylaşım ağlarının rolü oldukça büyüktür. Usenet’in yoğun ilgi görmesi, sosyal paylaşım ağlarının oluşmasına yönelik önemli fikirlerin ortaya çıkmasını sağlamıştır. Özellikle 1990’lı yıllarda sosyal paylaşım ağlarına yönelik ilk denemeler gerçekleştirilmiş ve tarihe ilk toplumsal paylaşım ağı olarak geçen SixDegrees 1997 yılında oluşturulmuştur. SixDegrees kurulduğu ilk yıldan itibaren milyonlarca kullanıcıya ulaşma başarısı göstermiş ve kendinden sonra oluşturulan sosyal paylaşım ağlarına öncülük etmiştir. Ancak 2000 yılına gelindiğinde kendisini yenileyemeyerek kullanıcı kaybı yaşamıştır. Bunun üzerine site yönetimi sundukları hizmeti sonlandırma kararı almıştır.

1997–2001 yılları arasında bir dizi sosyal paylaşım ağı kurulmuş ancak bunlar SixDegrees kadar ilgi görmemiştir. AsianAvenue, BlackPlanet ve MiGente bu sosyal paylaşım ağlarında sadece birkaçıdır. Adı geçen sosyal paylaşım ağlarında kişisel kullanıcı profili oluşturmak, ağ üzerindeki kullanıcılarla etkileşime geçmek mümkün olmuştur. 2001 yılında SixDegrees kadar popüler olan başka bir sosyal paylaşım ağı kurulmuştur. Ryze.com adıyla kurulan bu ağ, kişisel paylaşımlardan çok iş adamları ve yeni girişimcilerin birbirleriyle bağlantı kurmasını sağlamıştır. Adrian Scott tarafından San Francisco’da kurulan ve birçok sosyal medya uzmanı tarafından “ikinci nesil ağ” olarak tanımlanan Ryze, 2002 yılında Jonathan Abram tarafından kurulan bir başka sosyal paylaşım ağı Friendster’e örnek olmuştur. Ryze’nin kurucu üyelerinden Abram’ın ayrılarak Friendster’i kurması sosyal paylaşım ağlarının gelişimi adına önemli bir adım teşkil etmiştir.

GÜNÜMÜZ SOSYAL AĞLARININ TEMELİ

Friendster, günümüz popüler sosyal paylaşım ağlarının ilk örnekleri arasında yer almaktadır. 2003 yılında kurulan bu ağ, kişisel kullanıcı profili oluşturulmasına izin vermektedir. Ayrıca Friendster bireysel arkadaşlıklar kurulmasının yanında içerik paylaşımına da imkân tanıyan bir yapıya sahiptir. Az sayıda üyeyle kurulan bu ağ, günümüzde 90 milyon aktif kullanıcıya ulaşmış ve arkadaşların arkadaşlarıyla da iletişim olanağı sağlamıştır. Friendster kullanıcılara güvenli erişim imkânı sağlamaktadır. Ayrıca profil kontrolü tamamen kullanıcının elindedir. Friendster, kullanıcı ile aynı yerde yaşayan, aynı okula giden ve aynı okuldan mezun olan üyeleri filtreleyebilmekte ve böylelikle aranan kişinin bulunması konusunda büyük kolaylık sağlamaktadır. Friendster bir sosyal paylaşım ağından beklenen her özelliği kullanıcılarına sunmaktadır. Resim, müzik, video ve içerik paylaşımı bu özelliklerden sadece birkaçıdır. Friendster özellikle gençlerin yoğun ilgi gösterdiği bir sosyal paylaşım ağıdır. Sosyal paylaşım ağlarının 2000’li yıllardan sonra hızlı bir ivme kazanmasıyla birlikte kullanıcı sayılarında önemli artışlar yaşanmıştır.

Friendster ve sosyal paylaşım ağlarının başarısı dünya basınına da yansımıştır. Time, Esquire, Vanity Fair, Entertainment Weekly, US Weekly ve Spin gibi önemli basın organları Friendster hakkında olumlu görüşlerini ifade ederek, kapaklarında bu siteye yer vermişlerdir. Friendster’in ardından 2003 yılında Alex Welch ve Darren Crystal tarafından Photobucket adıyla fotoğraf, video ve albüm paylaşımına imkân tanıyan bir web sitesi kurulmuştur. Kısa bir sürenin ardından bu sitenin Flicker ve Picasa gibi türevleri ortaya çıkmıştır. Kullanıcıların Photobucket’ta oluşturduğu içerikler diğer sosyal paylaşım ağları üzerinden bağlantı verilerek paylaşılabilmektedir.

Devam edecek…

YRD. DOÇ. DR. ALİ MURAT KIRIK

Marmara Üniversitesi İletişim Fakültesi

murat.kirik@marmara.edu.tr

1986 İstanbul doğumlu yazar, 2008 yılında MÜ İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü’nden mezun oldu. 2009 yılında MÜ İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü’nde araştırma görevlisi oldu. 2010 yılında “IP Televizyon Yayın Teknolojisi” isimli teziyle yüksek lisansını tamamlayarak MÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Radyo TV Bilim Dalı’nda doktora eğitimine başladı. 2013 yılında “Yeni Medya Çağı Çerçevesinde Türkiye’de Televizyondan İnternete Dönüşüm ve Sosyal Paylaşım Ağlarında Gençlerin Konumu” teziyle doktor unvanını kazandı. Halen MÜ İletişim Fakültesi Radyo, Televizyon ve Sinema Bölümü’nde öğretim üyesi olarak akademik çalışmalarına devam etmektedir. IPTV, Sosyal medya, yeni iletişim teknolojileri akademik ilgi alanları arasında yer almaktadır.

trtradyo1
Bizi Takip Edin

Bu habere yorum yap